Loop je binnenkort een bouwmarkt of steenhandel binnen voor je verbouwing, dan kom je steeds vaker een aparte afdeling tegen: gebruikte bakstenen. Geen fabrieksverse steen uit de oven, maar exemplaren die eerst dienst deden in een pand dat is gesloopt. Wat een tijdje geleden nog een nichehobby leek voor puristen die op zoek waren naar een authentieke uitstraling, is in 2026 uitgegroeid tot een serieuze markt. En het opvallende: die gebruikte steen is vaak ook nog eens goedkoper dan nieuw.
Bakstenen uit gesloopte panden duiken overal op
De term die de sector zelf gebruikt is urban mining: je haalt bruikbare materialen uit bestaande gebouwen en geeft ze een nieuw leven, in plaats van ze te verpulveren tot puin. Bakstenen, dakpannen, houten en stalen balken, betonplaten, zelfs glas uit oude kozijnen. Het komt allemaal terug in nieuwbouw en verbouwingen. In Noord-Holland hebben de provincie en ruim zestig andere partijen daar onlangs zelfs afspraken over gemaakt in de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen, met als doel bruikbare onderdelen zorgvuldig uit sloopprojecten te oogsten en te matchen met nieuwbouw en renovaties in de buurt.
Voor wie zelf verbouwt is dit relevanter dan het misschien klinkt. Steeds meer aannemers en steenhandelaren hebben gesloopte bakstenen gewoon op voorraad, naast de reguliere nieuwe steen. Wil je bijvoorbeeld een sierlijke gevel met bewerkte baksteen, dan is een partij oude steen vaak precies de patina die je zoekt en die je met nieuwe steen niet krijgt, hoe je ook stookt of verweert.
Waarom sloopstenen goedkoper zijn dan nieuwe
Het prijsverschil is niet marginaal. Een gebruikte baksteen kost gemiddeld rond de vijftig cent per stuk, tegenover ongeveer een euro twintig voor een nieuwe steen. Bij een verbouwing waar al snel enkele duizenden stenen nodig zijn, tikt dat flink aan. De verklaring is simpel: het duurste onderdeel van een nieuwe baksteen is niet de klei, maar het bakproces. Dat energie-intensieve stuk valt bij hergebruik helemaal weg. Er blijft alleen het handmatig schoonmaken en opnieuw sorteren over, en dat is aanzienlijk goedkoper dan een oven op temperatuur brengen.
Dat maakt hergebruikte steen ook interessant als je toch al bezig bent met besparen op je verbouwing. Het past goed naast andere ingrepen die je portemonnee sparen, zoals de aanpak uit onze tips voor budget woningisolatie: eerst kijken wat je met bestaand materiaal en slimme keuzes kunt oplossen, voordat je duur nieuw materiaal inkoopt.
De CO2-winst is groter dan je denkt
Naast de prijs is er een tweede reden waarom aannemers en particulieren overstag gaan: de milieuwinst. Volgens cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) levert het reinigen en hermetselen van bestaande bakstenen tot 95 procent minder CO2-uitstoot op dan het bakken van nieuwe steen. Dat is geen marginale verbetering, dat is bijna het hele bakproces dat je overslaat. Voor een sector die verantwoordelijk is voor een fors deel van de Nederlandse grondstoffenconsumptie, is dat een verschil dat telt.
Er kleeft wel een praktisch nadeel aan: fiscaal is hergebruikte steen nog niet overal gelijkgesteld aan nieuwe materialen, en de aanvoer is minder voorspelbaar dan bij een fabrikant die op bestelling levert. Je koopt wat er op dat moment beschikbaar is uit sloopprojecten in de regio, niet een onbeperkte voorraad uit een catalogus.
Ook de gevel zelf wordt slimmer
Hergebruik van materiaal staat niet op zichzelf. Het past in een bredere beweging waarbij de gevel van een huis niet langer alleen een muur is, maar een onderdeel van het hele klimaatsysteem van de woning. Isolatiewaarde, ventilatie en nu dus ook de herkomst van het materiaal spelen allemaal mee in hoe toekomstbestendig een verbouwing is. Wie meer wil weten over hoe die gevel steeds meer functies krijgt, leest dat terug in ons artikel over de gevel als klimaatsysteem. Sloopmateriaal en klimaatadaptief bouwen zijn eigenlijk twee kanten van dezelfde vraag: hoe bouw je een huis dat over dertig jaar nog steeds overeind staat, zonder de aarde daarvoor kaal te plukken.
Zo kom je zelf aan gebruikte bakstenen
Denk je erover om zelf met sloopmateriaal te werken, houd dan rekening met een paar dingen. Ga niet zelf stenen uit een pand slopen zonder toestemming, dat is niet alleen onhandig maar ook illegaal. Zoek in plaats daarvan een steenhandel die gespecialiseerd is in gebruikte materialen, of vraag je aannemer of hij toegang heeft tot een circulaire bouwhub in de buurt. Reken op iets meer doorlooptijd dan bij nieuwe steen, want de voorraad wisselt met wat er lokaal wordt gesloopt. Bewaar ook altijd een marge van vijf tot tien procent extra stenen, want een partij sloopsteen is nooit helemaal uniform in maat en kleur, wat overigens net de charme is die je met nieuwe steen niet krijgt.
Vraag daarnaast altijd na of de steen is schoongemaakt en gesorteerd op kwaliteit. Een deel van het sloopmateriaal is namelijk niet geschikt voor dragende muren en wordt alleen gebruikt als decoratieve toepassing, bijvoorbeeld voor een tuinmuur of een accentwand.
Wat dit betekent voor jouw volgende verbouwing
Je hoeft geen idealist te zijn om hier iets aan te hebben. Een lagere prijs per steen, een uitstraling die je met nieuw materiaal niet koopt, en een flinke CO2-besparing zijn drie praktische redenen om bij je volgende klus even te informeren naar gebruikte bakstenen voordat je automatisch de nieuwe kiest. De markt is in een paar jaar tijd volwassen geworden: van een uitzondering voor liefhebbers naar een optie die elke steenhandel inmiddels serieus neemt. Vraag er gewoon naar bij je volgende bestelling, de kans is groot dat je aannemer al weet waar hij moet zijn.