De verwarming gaat weer dagelijks aan en in huizen door heel Nederland begint nu hetzelfde geluid: een tikkende of borrelende radiator die maar niet helemaal warm wil worden. De oorzaak is bijna altijd lucht in de leidingen. Dat klinkt onschuldig, maar het kost je stookgeld en het duurt langer voordat je woonkamer op temperatuur is. Het goede nieuws: ontluchten kost tien minuten per radiator en je hebt er geen vakman voor nodig.
Waarom lucht in je radiator voor problemen zorgt
Een cv-installatie werkt met warm water dat rondpompt door de radiatoren. Komt er lucht in dat systeem terecht, dan blijft die lucht bovenin de radiator hangen, simpelweg omdat lucht lichter is dan water. Het water kan daar niet meer langskomen, waardoor het bovenste deel van de radiator koud blijft terwijl de onderkant wel warm wordt. De cv-ketel moet vervolgens harder werken om hetzelfde comfort te leveren, en dat merk je terug op je gasrekening.
Vooral nu, aan het begin van het stookseizoen, is de kans groot dat er lucht in het systeem zit. De installatie heeft de hele zomer stilgestaan en bij het eerste gebruik komt die lucht naar boven.
Deze signalen wijzen op lucht in het systeem
Je herkent het probleem meestal zonder dat je ergens aan hoeft te voelen:
- Een tikkend of borrelend geluid uit de radiator, soms vergeleken met een stromend beekje
- De radiator is onderin warm, maar blijft bovenin koud
- De kamer warmt merkbaar langzamer op dan vorig jaar
- Je gasverbruik ligt hoger dan je zou verwachten bij dezelfde instelling
Herken je een van deze signalen, dan is ontluchten aan de orde. Twijfel je of het aan de radiator ligt of aan iets anders in huis, dan is het sowieso slim om eerst te kijken wat je energiekosten eigenlijk omhoog jaagt voordat je verder zoekt.
Zo ontlucht je een radiator stap voor stap
Je hebt maar twee dingen nodig: een ontluchtingssleuteltje (een paar euro bij de bouwmarkt) en een doekje om water op te vangen.
- Zet de thermostaat eerst hoog, bijvoorbeeld op 25 graden, en laat de verwarming tien minuten draaien zodat alle radiatoren warm worden
- Zet de thermostaat daarna zo laag mogelijk en wacht nog eens tien minuten tot de radiatoren zijn afgekoeld
- Zoek het ontluchtingskraantje aan de bovenkant van de radiator (niet het kraantje onderaan, dat is voor het aftappen)
- Houd het doekje onder het kraantje en draai het voorzichtig open met het sleuteltje
- Je hoort eerst een sissend geluid van ontsnappende lucht. Zodra er water uit komt, draai je het kraantje direct weer dicht
- Zet de thermostaat terug op de gewenste temperatuur en draai alle radiatorkranen weer open
Over de volgorde waarin je de radiatoren langsgaat, lopen de adviezen uiteen. De ANWB raadt aan te beginnen bij de radiator op de hoogste verdieping en van daaruit naar beneden te werken, terwijl Radar juist adviseert om bij de laagste radiator in huis te starten. Beide bronnen zijn het erover eens dat je sowieso elke radiator in huis langsgaat, dus de precieze volgorde is minder belangrijk dan het feit dat je geen enkele overslaat.
Zwart of troebel water uit het kraantje is normaal, dat komt van vuil dat in de leidingen is gaan zitten. Komt er juist helemaal geen lucht en meteen water uit, dan zat er waarschijnlijk geen lucht in die radiator en kun je door naar de volgende.
Check de druk van je cv-ketel na het ontluchten
Bij het ontluchten verdwijnt er altijd een klein beetje water uit de installatie, waardoor de druk op je cv-ketel kan dalen. Controleer na het ontluchten van alle radiatoren de manometer op je ketel. Zowel de ANWB als Radar noemen een druk tussen 1,5 en 2 bar als de juiste waarde. Staat de naald lager, dan vul je bij via de vulkraan die meestal onder de ketel zit. Raadpleeg bij twijfel de handleiding van je eigen ketel, want de precieze locatie van de vulkraan verschilt per merk.
Moet je om de paar weken opnieuw bijvullen, dan zit er mogelijk een lek in de installatie. Dat los je niet op met ontluchten alleen en dan is het tijd om een installateur te bellen.
Dit hoor en voel je al de volgende ochtend
Het verschil is vaak meteen merkbaar: radiatoren die over hun hele oppervlak warm worden, geen getik meer 's nachts en een kamer die sneller op temperatuur komt. Hoeveel dat precies scheelt op je gasrekening, durven bronnen niet hard te maken, maar de ANWB noemt na het ontluchten in elk geval minder geluid, snellere opwarming en een lagere energierekening als resultaat.
Doe het bij voorkeur nu, aan het begin van het stookseizoen, en niet pas als het al vriest en je de verwarming het hardst nodig hebt. Wil je dit najaar meer aanpakken in huis, dan kun je ontluchten combineren met een paar simpele isolatietips of, voor de zomer die er straks weer aankomt, alvast kijken hoe je je huis koel houdt zonder airco. Een half uur met een sleuteltje en een doekje is zo weer verdiend.